Tłumaczenie z francuskiego na polski

Kiedyś Polska była pod znacznym wpływem kultury Francji: jej literatury, sztuki i myśli politycznej, i w związku z tym było duże zapotrzebowanie na tłumaczenie z francuskiego na polski. Dziś ten wpływ jest już niewielki i coraz mniej jest piszących współcześnie francuskich autorów, którzy są czytani w Polsce (należy do nich np. Michel Houellebecq). Zamiast tego jednak utrzymujemy z Francją bliskie stosunki gospodarcze. Francuskie firmy starają się docierać ze swoimi produktami i usługami na polski rynek, dotyczy to niemal wszystkich branż, w tym bankowości (Crédit Agricole), samochodów (Peugeot), hipermarketów (Carrefour) i kosmetyków (Yves Rocher). W tym celu potrzebują usług tłumacza z francuskiego na polski. Do typowych zleceń należy tłumaczenie marketingowe, tłumaczenie instrukcji obsługi i innej dokumentacji produktów, tłumaczenie umów, a także tłumaczenie stron www.

Tłumacz z francuskiego na polski musi stawić czoła licznym trudnościom. Oto niektóre z nich:

  1. Między językiem polskim a francuskim istnieją ogromne różnice strukturalne. Francuski ma wiele specyficznych dla siebie konstrukcji, których tłumacz z francuskiego na polski nie powinien kalkować. Przykłady:
    • konstrukcje emfatyczne typu „Ce que j’ai dit, c’est que la robe est trop chère.”
    • apozycje zawierające dodatkową informację albo wskazujące na przyczynę, np. „Amateur de musique, il n’a pas pu s’empêcher d’acheter le billet.”
    • liczne konstrukcje z bezokolicznikiem, gdzie po polsku zdanie trzeba znacznie rozbudować, np. „Elle était heureuse de t’avoir vu jouer de la guitare”
    • Dwukrotne wystąpienie tej samej informacji, w tym raz jako zaimek, np. „Elle est stupide, ta soeur!” albo „Ta soeur, je ne l’aime pas.”
    • tryb warunkowy używany do przytaczania informacji niepotwierdzonych, od których mówiący się dystansuje, np. „Le président aurait dit que …”

    Przekształcanie tych konstrukcji na polski wymaga sporo pracy i pomysłowości. Ważne tu jest, aby tłumaczenie z francuskiego na polski wykonywał specjalista. Jeśli tłumacz nie jest świadomy, że dana konstrukcja jest czymś typowym, może postanowić ją przetłumaczyć słowo po słowie w przekonaniu, że jest zamierzonym przez autora odstępstwem od normy. Osoba biegle posługująca się francuskim, ale nie będąca specjalistą od tłumaczenia, może nie rozumieć, że te konstrukcje są typowe we francuskim, ale obce językowi polskiemu, więc tłumaczenie tekstu z francuskiego na polski wymaga ich redukcji.

  2. Problemem jest także różnica w stylu pisania. Dosłowne tłumaczenie z francuskiego na polski artykułu prasowego może wydać się niepoważne ze względu na metaforyczny język i częste użycie wykrzykników, wielokropków, pytań retorycznych i praesens historicum. Teksty kierowane przez firmy do klientów mogą budzić zdziwienie ze względu mało oficjalny charakter i zbytnią poufałość. Ponadto we francuskich tekstach z różnych dziedzin można zaobserwować duże nagromadzenie konektorów porządkujących logicznie wypowiedzi, a w języku polskim cechują one raczej teksty naukowe. Wszystko to sprawia, że w pewnych sytuacjach tłumacz z francuskiego na polski może musieć odejść trochę od stylu oryginału.
  3. Kolejną trudnością jeśli chodzi o tłumaczenie tekstu z francuskiego na polski są różnice kulturowe. Francuzi mają dość hermetyczną kulturę. W ich tekstach pełno jest aluzji do francuskich pisarzy, filozofów, filmów, historii Francji i miejsc w Paryżu. Te aluzje są często niezrozumiałe dla Polaków i wymagają wyjaśnienia. Ale najtrudniejsze dla tłumacza z francuskiego na polski jest samo ich dostrzeżenie, ponieważ autor rzecz jasna zazwyczaj nie zaznacza w żaden sposób, że ma zamiar uczynić do czegoś aluzję.
  4. Inny problem wynika stąd, że język francuski ma bogatsze słownictwo w wybranych dziedzinach, takich jak kuchnia i moda. Francuzi mają na przykład bardzo dużo określeń na zapachy. Zapach może być między innymi suave, velouté, musqué, âcre, capiteux, enivrant, grisant, boisé, citronné, chypré, fauve, fétide czy méphitique. Sillage to zapach, który pozostaje za osobą używającą perfum. Czasownik virer używany w odniesieniu do perfum oznacza „zmienić zapach”, np. pod wpływem interakcji ze skórą lub z powietrzem. W związku z tym tłumaczenie marketingowe tekstu o perfumach wymaga dużo starania i inwencji, by nie zubożyć pięknego i bogatego oryginalnego opisu, który ma zachęcić klienta do zakupu.
  5. Dużą trudnością dla ustnych tłumaczy z francuskiego na polski jest fakt, że we francuskim jest pięć głosek podobnych do polskiego „e” i często sens całej wypowiedzi jest inny w zależności od tego, które „e” wystąpiło (polecam prezentację różnych francuskich samogłosek na tej stronie: http://phonetique.free.fr/alpha/voy.htm). Ta jedna głoska może zdecydować o tym, czy mowa o kobiecie czy mężczyźnie, o jednej rzeczy czy o wielu rzeczach, czy coś się zdarzyło czy też mogłoby się zdarzyć. Tłumacz z francuskiego na polski musi doskonale znać francuską fonetykę, aby rozpoznać odpowiednią głoskę nawet w trudnych warunkach akustycznych.

Na początku wspomnieliśmy, że szczególnie często tłumaczenia z francuskiego na polski zlecają firmy zagraniczne zdobywające polski rynek. W związku z tym należy zwrócić uwagę, że ze względu na dużą różnicę między zapisem a wymową francuskich słów, często warto rozważyć zmianę nazwy marki, usługi czy hasła reklamowego. Auchan (wym. oszą) i Leroy Merlin (wym. lerła merlę) to dobry przykład tego, jak kłopotliwe może być zostawienie nazwy oryginalnej: część Polaków nie zna poprawnej wymowy tych słów i jeśli usłyszy je w telewizji, może ich nie skojarzyć ze sklepem.

Komentarze są wyłączone.